VİT – Verim İnşaat Turizm Ltd.

Böcek Feromonları

Feromon nedir?

Feromonlar, hayvanlar ve özellikle böceklerin bir bireyden diğerine bilgi iletmek için kullandıkları kimyasal kokulardır. Böceklerden öncelikle kelebekler, bunun yanısıra kın kanatlı böcekler, haberleşmek için bu iletim şeklini kullanırlar.

Birçok feromon tipleri -toplanma, alarm ve iz bırakma feromonları- arasında eşeysel çekiciler (cinsel feromonlar) bitki koruma alanında önemli role sahiptirler. Cinsel feromonlar, dişi böcekler tarafından çiftleşmeye hazır olduklarını belli etmek ve erkek bireylerin dişileri izleyerek bulabilmeleri için salgılanırlar.

Feromonlar, oldukça uzak mesafelerden hava hareketleri ile taşınırlar ve erkek böceklerin antenleri aracılığıyla algılanırlar. Bu antenler tekil molekülleri bile ayırt edebilecek duyarlıktadırlar.

Böcek Mücadelesinde Feromonların Kullanımı

Feromonlar, kimyasal olarak sentezlenebilirler ve feromon tuzaklarında cezbedici olarak kullanabilirler. Tuzağın en önemli kısmı içinde bu çekici maddeyi taşıyan dispenserdir. Bu, dişi böceği taklit eder ve erkek bireyleri tuzağa çeker. Feromonlar esasen türe özgüdür ve erkekler sadece kendi türü olan dişilerden salıverilen bu madde tarafından çekilirler. Bu sebeple, hedef kelebek veya kın kanatlı böcekleri çeken özel tuzaklar üretilebilir.

Feromon Kullanım Şekilleri

İzleme ya da Monitör

Feromon tuzakların en çok kullanılan şeklidir. İzleme alanına birkaç tuzak yerleştirilir. Belli bir dönem boyunca yakalanan böcekler sayılarak, zararlı böceğin mevcut olup olmadığı, uçuş etkinliği, nüfus yoğunluğu hakkında bilgiler kolayca elde edilebilir. Bu bilgilere dayanılarak gerekli önlemler alınabilir. Sertifikalı feromon dispenserleri, bir mevsim boyunca elde edilen sonuçların bir sonraki sene ile karşılaştırılabilmesini sağlar.

Avantajı: Belirli bir zararlının uçuş etkinliği ile ilgili bilgiler kolayca elde edilebilir. Bitkilerin kontrolü için zaman harcamaya ve uzmandan bilgi alınmasına gerek kalmaz. Uygun işlemler, elde edilen sayım sonuçlarına göre düzenlenebilir.

Kitlesel tuzaklama

Kabuk böcekleri ya da Palmiye böcekleri gibi bazı zararlılar için çok sayıda tuzağın kullanımının etkili olduğu saptanmıştır. Kitlesel yakalama amaçlı kullanılan feromon tuzakları ile hedef zararlı böcek nüfusu önemli ölçüde azaltılabilir. Kitlesel tuzaklama, böceklerin ve sonraki nesilleri sebep olacağı zararın azaltılmasında ya da kabul edilebilir düzeye getirilmesinde uygun olabilir. Tuzaklarda toplanan böcekler kurtulamaz ve doğal olarak ölürler.

Avantajı: İlaç kullanımına gerek olmadan ve çevreyi kirletmeden bitkiyi zararlılardan korunmasını sağlar. Feromonların türe özgü olması nedeniyle, zararsız yada faydalı böceklerin yok olmasını engeller.

Çek ve öldür

Yukarıda bahsedilen metotlar, herhangi bir tuzağa böcekleri cezbederek önemli ölçüde yakalamaya yarar. “Çek ve öldür” yakalam tekniğini bir adım daha ileri götürür. Feromonlarla çekilen hedef böcek, tuzağa yerleştirilen zehirli bir madde ile temasa geçer. Zehirle temas eden böcekler ölür. Bu sayede çoğalma engellenmiş olur. Tabi kimyasal içerdiğinden dolayı olası tehlikeleri dikkate alınmalıd.

Çiftleşmeyi engelleme

Feromonları kullanmanın değişik ve ek bir şeklidir. Korunması gereken alana çok fazla miktarda feromon salgılayan çok sayıda dispenser yerleştirilir. Yüksek ve kalıcı bir feromon konsantrasyonu sağlanarak zararlı böceğin salgıladığı doğal feromon maskelenir ve zararlının karşı cins ile çiftleşmesi engellenir. Dişi ile buluşma sağlanamaması nedeniyle, bu böcekler döllenemez ve üreyemezler. Bu teknik kullanılarak, üzüm bağları ve meyve bahçelerinde hiçbir ilaç kullanılmadan, başarıyla Salkım güvesi, Elma içkurdu vb. böceklerin zararları engellenebilmektedir. Ayrıca mısırda ve pamukta Pembekurt’a karşı çiftleşmeyi engelleme tekniği başarıyla kullanılmaktadır. Bu metot birçok böcek üzerinde de kullanılmış ve test edilmiştir.

Diğer diller: EN  |  TR